Podstawa programowa
ROZPORZĄDZENIE
MINISTRA EDUKACJI1)
z dnia 11 marca 2026 r.
w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego
dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym
lub znacznym
Na podstawie art. 47 ust. 1 pkt 1 lit. a i b ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz. U. z 2025 r. poz. 1043,
1160 i 1837 oraz z 2026 r. poz. 187 i 203) zarządza się, co następuje:
§ 1. Określa się podstawę programową:
1) wychowania przedszkolnego dla przedszkoli, oddziałów przedszkolnych w szkołach podstawowych oraz innych form
wychowania przedszkolnego, stanowiącą załącznik nr 1 do rozporządzenia;
2) kształcenia ogólnego dla:
a) szkoły podstawowej, stanowiącą załącznik nr 2 do rozporządzenia,
b) szkoły podstawowej – dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym,
stanowiącą załącznik nr 3 do rozporządzenia.
§ 2. Podstawę programową wychowania przedszkolnego dla przedszkoli, oddziałów przedszkolnych w szkołach podstawowych
oraz innych form wychowania przedszkolnego, określoną w załączniku nr 1 do rozporządzenia, stosuje się, począwszy
od roku szkolnego 2026/2027.
§ 3. Podstawę programową wychowania przedszkolnego dla przedszkoli, oddziałów przedszkolnych w szkołach podstawowych
oraz innych form wychowania przedszkolnego, określoną w załączniku nr 1 do rozporządzenia, stosuje się także do
prowadzenia wychowania przedszkolnego w ośrodkach umożliwiających dzieciom z niepełnosprawnościami sprzężonymi,
z których jedną z niepełnosprawności jest niepełnosprawność intelektualna, realizację obowiązku rocznego przygotowania
przedszkolnego.
§ 4. 1. Podstawę programową kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, określoną w załączniku nr 2 do rozporządzenia,
stosuje się, począwszy od:
1) roku szkolnego 2026/2027 w klasach I i IV szkoły podstawowej, a w latach następnych również w kolejnych klasach
szkoły podstawowej;
2) roku szkolnego 2027/2028 w klasie VIII szkoły podstawowej w zakresie przedmiotu edukacja dla bezpieczeństwa;
3) roku szkolnego 2029/2030 w semestrze I klasy VII szkoły podstawowej dla dorosłych, w którym kształcenie rozpoczyna
się z dniem 1 września 2029 r. lub z dniem 1 lutego 2030 r., a w latach następnych także w kolejnej klasie
i semestrach szkoły podstawowej dla dorosłych.
1) Minister Edukacji kieruje działem administracji rządowej – oświata i wychowanie, na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia Prezesa
Rady Ministrów z dnia 18 grudnia 2023 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Edukacji (Dz. U. poz. 2717).
Dziennik Ustaw – 2 – Poz. 378
2. Dotychczasową podstawę programową kształcenia ogólnego dla szkół podstawowych, określoną w załączniku nr 2
do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 lutego 2017 r. w sprawie podstawy programowej wychowania
przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością
intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, kształcenia ogólnego dla branżowej szkoły I stopnia,
kształcenia ogólnego dla szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy oraz kształcenia ogólnego dla szkoły policealnej
(Dz. U. poz. 356, z późn. zm.2)), stosuje się w roku szkolnym:
1) 2026/2027 w klasach II, III i V–VIII szkoły podstawowej,
2) 2027/2028 w klasach III i VI–VIII szkoły podstawowej,
3) 2028/2029 w klasach VII i VIII szkoły podstawowej,
4) 2029/2030 w:
a) semestrze II klasy VII szkoły podstawowej dla dorosłych, w którym kształcenie rozpoczyna się z dniem 1 lutego
2029 r.,
b) klasie VIII szkoły podstawowej, w tym szkoły podstawowej dla dorosłych,
5) 2030/2031 w semestrze II klasy VIII szkoły podstawowej dla dorosłych, w którym kształcenie rozpoczyna się z dniem
1 lutego 2030 r.
– z tym że w latach szkolnych 2027/2028–2029/2030 w klasie VIII szkoły podstawowej realizuje się podstawę programową
kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej w zakresie przedmiotu edukacja dla bezpieczeństwa, o której mowa w ust. 1
pkt 2.
§ 5. Podstawę programową kształcenia ogólnego dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym
lub znacznym w szkole podstawowej, określoną w załączniku nr 3 do rozporządzenia, stosuje się, począwszy od
roku szkolnego 2026/2027.
§ 6. Traci moc rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 lutego 2017 r. w sprawie podstawy programowej
wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów
z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, kształcenia ogólnego dla branżowej szkoły
I stopnia, kształcenia ogólnego dla szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy oraz kształcenia ogólnego dla szkoły policealnej
(Dz. U. poz. 356, z późn. zm.3)) w zakresie dotyczącym podstawy programowej wychowania przedszkolnego dla
przedszkoli, oddziałów przedszkolnych w szkołach podstawowych oraz innych form wychowania przedszkolnego, podstawy
programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej i podstawy programowej kształcenia ogólnego dla uczniów
z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym w szkołach podstawowych.
§ 7. Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 1 września 2026 r.
Minister Edukacji: B. Nowacka
2) Zmiany wymienionego rozporządzenia zostały ogłoszone w Dz. U. z 2018 r. poz. 1679, z 2021 r. poz. 1533, z 2022 r. poz. 609 i 1717,
z 2023 r. poz. 312 i 1759, z 2024 r. poz. 996 oraz z 2025 r. poz. 378 i 1052.
3) Zmiany wymienione w odnośniku 2.
Dziennik Ustaw – 3 – Poz. 378
Załączniki do rozporządzenia Ministra Edukacji
z dnia 11 marca 2026 r. (Dz. U. poz. …)
Załącznik nr 1
PODSTAWA PROGRAMOWA WYCHOWANIA PRZEDSZKOLNEGO DLA PRZEDSZKOLI,
ODDZIAŁÓW PRZEDSZKOLNYCH W SZKOŁACH PODSTAWOWYCH ORAZ INNYCH FORM
WYCHOWANIA PRZEDSZKOLNEGO
Cele wychowania przedszkolnego
Przedszkola, oddziały przedszkolne w szkołach podstawowych oraz inne formy wychowania
przedszkolnego, zwane dalej „przedszkolem”, wspierają wszechstronny rozwój dzieci w sferze
poznawczej, społecznej, emocjonalnej, etycznej i fizycznej oraz wspomagają je w pełnej
realizacji potencjału – zarówno jako jednostki, jak i członków społecznej i demokratycznej
wspólnoty. Wychowanie przedszkolne sprzyja kształtowaniu postawy dbałości o dobro
wspólne, pielęgnowania tradycji i kultury narodowej z poszanowaniem innych kultur oraz
rozwija postawy patriotyczne.
Celem wychowania przedszkolnego jest zapewnienie każdemu dziecku warunków do:
1) rozwijania ciekawości, zainteresowań i uzdolnień, budowania wiedzy potrzebnej do
rozumienia i poznawania współczesnego świata;
2) rozwijania kompetencji językowych, matematycznych i cyfrowych, umożliwiających
funkcjonowanie w różnych sytuacjach życia codziennego;
3) rozwijania kompetencji ruchowych i postawy troski o własne zdrowie i bezpieczeństwo;
4) rozwijania kompetencji poznawczych, społecznych i osobistych oraz wzmacniania swojej
samodzielności i wytrwałości;
5) budowania sprawczości oraz podejmowania inicjatyw z korzyścią dla siebie i wspólnego
dobra;
6) poznawania świata różnorodnych wartości, rozwijania empatii i przygotowania się do
dokonywania odpowiedzialnych wyborów etycznych.
Działalność wychowawcza prowadzona w przedszkolu jest oparta na takich wartościach jak:
wolność, odpowiedzialność, wspólnota, szacunek, godność, prawda, dobro, piękno,
sprawiedliwość i solidarność. Ważnym elementem tej działalności jest również kształtowanie
postaw patriotycznych oraz troski o dobro ojczyzny.
Załączniki do rozporządzenia Ministra Edukacji
z dnia 11 marca 2026 r. (Dz. U. poz. 378)
Załącznik nr 1
PODSTAWA PROGRAMOWA WYCHOWANIA PRZEDSZKOLNEGO DLA PRZEDSZKOLI,
ODDZIAŁÓW PRZEDSZKOLNYCH W SZKOŁACH PODSTAWOWYCH ORAZ INNYCH FORM
WYCHOWANIA PRZEDSZKOLNEGO
Dziennik Ustaw – 4 – Poz. 378
– 2 –
W toku wychowania przedszkolnego dziecko buduje i rozwija kompetencje fundamentalne,
wiedzę, kompetencje przekrojowe oraz sprawczość. Stwarzanie dzieciom warunków do
rozwoju kompetencji fundamentalnych, wiedzy, kompetencji przekrojowych i sprawczości jest
wspólnym zadaniem wszystkich nauczycieli.
I. Kompetencje fundamentalne
Kompetencje fundamentalne stanowią podstawę procesu edukacji. Ich zdobywanie
i doskonalenie stanowi warunek konieczny funkcjonowania w różnych sytuacjach życiowych
oraz dalszego uczenia się.
Do kompetencji fundamentalnych należą:
1) kompetencje językowe, tj. zdolność skutecznego komunikowania i porozumiewania się;
kompetencje te obejmują umiejętność rozumienia wypowiedzi ustnej i czytanego tekstu
literackiego i nieliterackiego, analizowania i przetwarzania informacji, formułowania
własnej wypowiedzi w sposób zrozumiały dla odbiorcy i dostosowany do sytuacji;
2) kompetencje matematyczne, tj. zdolność do rozumowania matematycznego oraz
wykorzystywania pojęć i narzędzi matematyki w praktyce; kompetencje te obejmują
rozumienie pojęć matematycznych, dokonywanie obliczeń i szacunków;
3) kompetencje cyfrowe, tj. zdolność bezpiecznego i krytycznego korzystania z technologii
cyfrowych w celu uczenia się, poszukiwania informacji i komunikowania się;
4) kompetencje ruchowe, tj. zdolność świadomego wykorzystywania i rozwijania własnego
potencjału ruchowego jako podstawy aktywnego i zdrowego stylu życia; kompetencje te
obejmują umiejętność planowania i podejmowania aktywności fizycznej oraz
kształtowania zdrowych nawyków w codziennym funkcjonowaniu.
II. Kompetencje przekrojowe
Kompetencje przekrojowe to zdolności do działania w różnych sytuacjach w przedszkolu i poza
nim, z wykorzystaniem wiedzy, umiejętności i postaw rozwijanych w przedszkolu. Dzieci
w naturalny sposób rozwijają swoje kompetencje przekrojowe w trakcie zabawy oraz
w sytuacjach edukacyjnych tworzonych przez nauczyciela.
Dziennik Ustaw – 5 – Poz. 378
– 3 –
Do kompetencji przekrojowych należą:
1) kompetencje poznawcze, w tym:
a) rozwiązywanie problemów, tj. zdolność poszukiwania i realizacji pomysłów, które
umożliwią osiągnięcie zamierzonego celu; kompetencja ta obejmuje analizę
problemu, identyfikowanie rozwiązań i ich ocenę oraz zastosowanie wybranego
rozwiązania,
b) krytyczne myślenie, tj. zdolność oceny informacji w celu wyciągania racjonalnych
wniosków, odróżniania prawdy od fałszu i unikania błędów poznawczych;
kompetencja ta obejmuje gromadzenie, analizę i syntezę informacji, wnioskowanie
i wykorzystywanie informacji oraz rozpoznawanie manipulacji,
c) kreatywne myślenie, tj. zdolność tworzenia nieszablonowych i wartościowych
pomysłów; kompetencja ta obejmuje rozwijanie własnej ciekawości, kreowanie
nowych rozwiązań i ich udoskonalanie oraz wytrwałość twórczą;
2) kompetencje społeczne, w tym:
a) współpraca, tj. zdolność do działania w grupie, która opiera się na wzajemnym
szacunku, podziale ról i wspólnym osiąganiu celów; kompetencja ta obejmuje
budowanie relacji, efektywną komunikację, przyjmowanie roli dostosowanej do
sytuacji, wspólne podejmowanie decyzji i harmonizowanie współpracy,
b) dbanie o innych, tj. zdolność do empatycznego dostrzegania, nazywania i wspierania
realizacji potrzeb innych osób i zbiorowości; kompetencja ta obejmuje
rozpoznawanie i nazywanie potrzeb innych osób, reagowanie na nie w sposób
otwarty i życzliwy, budowanie relacji i dbanie o nie, podejmowanie działań na rzecz
dobra wspólnego i dbanie o otoczenie;
3) kompetencje osobiste, w tym:
a) kierowanie sobą, tj. zdolność mówienia o sobie, podejmowania działań mających na
celu samodoskonalenie, realizację aspiracji, systematyczne poszerzanie wiedzy
i umiejętności; kompetencja ta obejmuje rozwój i uczenie się, rozwijanie
samodzielności i wytrwałości, podejmowanie autorefleksji i wyciąganie wniosków
oraz wzmacnianie własnej motywacji,
b) dbanie o siebie, tj. zdolność rozpoznawania i zaspokajania własnych potrzeb
fizycznych, emocjonalnych i psychicznych, z poszanowaniem woli i perspektyw
innych; kompetencja ta obejmuje troskę o zdrowie i dobre samopoczucie,
rozpoznawanie, nazywanie i wyrażanie emocji, radzenie sobie ze stresem
i wyznaczanie bezpiecznych granic w relacjach z innymi.
Dziennik Ustaw – 6 – Poz. 378
– 4 –
III. Sprawczość
Sprawczość to podejmowanie autonomicznych działań mających pozytywny wpływ na osobę,
która je podejmuje, i inne osoby (otoczenie) oraz branie za te działania odpowiedzialności.
Sprawczość obejmuje aktywność dziecka w codziennych czynnościach, zabawie i procesie
uczenia się.
Ze sprawczością silnie powiązane jest:
1) poczucie przynależności do wspólnoty, czyli przekonanie jednostki, że jest częścią grupy,
która ją akceptuje, potrzebuje jej i docenia ją oraz do której ta osoba może wnieść twórczy
wkład;
2) nastawienie na rozwój, czyli przekonanie, że zdolności podlegają zmianom i mogą się
rozwijać dzięki zaangażowaniu, wysiłkowi i wytrwałości;
3) przekonanie o własnej skuteczności, czyli przekonanie o swojej zdolności do
wykonywania określonych zadań i osiągania celów, także w niekorzystnych
okolicznościach;
4) samoregulacja, czyli zdolność przekładania myśli na działania zmierzające do realizacji
określonych celów i świadomego kierowania swoją aktywnością.
Dzieci w przedszkolu rozwijają swoją sprawczość m.in. przez:
1) podejmowanie inicjatywy i decyzji w sprawach związanych z własną aktywnością,
głównie zabawową;
2) udział w podejmowaniu decyzji dotyczących grupy przedszkolnej;
3) wykorzystywanie wiedzy i umiejętności do rozwiązywania problemów życia codziennego
w przedszkolu i poza nim;
4) samodzielne lub zespołowe prowadzenie obserwacji, badań i eksperymentów;
5) prezentowanie własnej wiedzy i umiejętności oraz efektów swojej pracy;
6) dzielenie się wiedzą i umiejętnościami, w tym wzajemne inspirowanie i uczenie się;
7) zaangażowanie w realizację indywidualnych lub grupowych projektów edukacyjnych;
8) refleksję o własnych działaniach oraz przyjmowanie i udzielanie informacji zwrotnej;
9) samodzielne pogłębianie wiedzy i umiejętności oraz rozwijanie zainteresowań;
10) zaangażowanie w inicjatywy na rzecz dobra wspólnego i pomoc dla innych.
Dziennik Ustaw – 7 – Poz. 378
– 5 –
IV. Zadania przedszkola
1. Wspieranie wielokierunkowej aktywności dziecka przez organizację warunków
sprzyjających nabywaniu doświadczeń w każdym obszarze jego rozwoju.
2. Tworzenie warunków umożliwiających każdemu dziecku swobodny rozwój, zabawę
i odpoczynek w poczuciu bezpieczeństwa.
3. Wspieranie aktywności dziecka podnoszących poziom jego integracji sensorycznej
i umiejętności korzystania z rozwijających się procesów poznawczych.
4. Zapewnienie warunków do budowania wspólnoty, w której każde dziecko czuje się
akceptowane, rozumiane i potrzebne, a różnorodność traktowana jest jako wartość
społeczna i edukacyjna.
5. Wspieranie samodzielnej dziecięcej eksploracji świata, dobór treści adekwatnych do
indywidualnych potrzeb i zainteresowań każdego dziecka, jego możliwości
percepcyjnych, wyobrażeń i rozumowania.
6. Wzmacnianie poczucia wartości, indywidualności, oryginalności dziecka oraz potrzeby
budowania relacji i działania z innymi oraz dla innych.
7. Tworzenie sytuacji sprzyjających rozwojowi nawyków i zachowań dziecka prowadzących
do samodzielności, dbania o zdrowie, sprawność ruchową i bezpieczeństwo.
8. Przygotowanie dziecka do rozpoznawania, nazywania i rozumienia emocji i uczuć
własnych i innych ludzi.
9. Tworzenie sytuacji edukacyjnych budujących wrażliwość dziecka, w tym wrażliwość
estetyczną, w odniesieniu do wielu sfer aktywności człowieka: mowy, zachowania, ruchu,
muzyki, tańca, śpiewu, teatru, plastyki.
10. Tworzenie warunków pozwalających na bezpieczną, samodzielną eksplorację otaczającej
dziecko przyrody, stymulujących rozwój wrażliwości i umożliwiających poznawanie
wartości i norm odnoszących się do środowiska przyrodniczego, adekwatnych do etapu
rozwoju dziecka.
11. Tworzenie warunków umożliwiających bezpieczne, samodzielne eksplorowanie
elementów techniki w otoczeniu, a także zapewnienie materiałów konstrukcyjnych
i narzędzi do swobodnego oraz planowanego konstruowania i majsterkowania, a także
prezentowania wytworów swojej pracy.
12. Współdziałanie z rodzicami, różnymi środowiskami, organizacjami i instytucjami,
uznanymi przez rodziców za źródło istotnych wartości, na rzecz tworzenia warunków
umożliwiających wszechstronny rozwój dziecka.
Dziennik Ustaw – 8 – Poz. 378
– 6 –
13. Kreowanie sytuacji prowadzących do poznania przez dziecko wartości i norm
społecznych, których źródłem są rodzina, grupa w przedszkolu, inne dorosłe osoby, w tym
osoby starsze, oraz rozwijanie umiejętności podejmowania decyzji opartych na
wartościach.
14. Systematyczne wspieranie rozwoju procesów uczenia się dziecka, prowadzące do
osiągnięcia przez nie gotowości do podjęcia nauki w szkole.
15. Organizowanie zajęć umożliwiających dziecku poznawanie kultury i języka mniejszości
narodowej lub etnicznej, lub języka regionalnego – kaszubskiego, zgodnie z potrzebami.
16. Tworzenie sytuacji edukacyjnych sprzyjających budowaniu zainteresowania dziecka
językiem obcym nowożytnym, chęci poznawania innych kultur.
Przygotowanie dzieci do posługiwania się językiem obcym nowożytnym nie dotyczy:
1) dzieci posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydane ze względu
na niepełnosprawność intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym oraz dzieci
posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydane ze względu na
niepełnosprawności sprzężone, jeżeli jedną z niepełnosprawności jest niepełnosprawność
intelektualna w stopniu umiarkowanym lub znacznym;
2) dzieci posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydane ze względu
na inne niż wymienione w pkt 1 rodzaje niepełnosprawności, o których mowa
w przepisach wydanych na podstawie art. 127 ust. 19 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia
2016 r. – Prawo oświatowe (Dz. U. z 2025 r. poz. 1043, 1160 i 1837 oraz z 2026 r.
poz. 187 i 203), oraz jeżeli z indywidualnego programu edukacyjno-terapeutycznego
wynika brak możliwości realizacji przygotowania do posługiwania się językiem obcym
nowożytnym ze względu na indywidualne potrzeby rozwojowe i edukacyjne oraz
możliwości psychofizyczne dziecka.
Osiągnięcia dziecka na koniec wychowania przedszkolnego
1. Obszar społeczny: budowanie relacji, działanie z innymi i dla innych. Dziecko:
1) udziela informacji o sobie i swoich rodzicach, w tym podaje swoje imię i nazwisko,
adres zamieszkania, wie, komu może takich informacji udzielać;
2) bierze udział w aktywnościach zaproponowanych przez innych, zgłasza własne
pomysły, jest otwarte na współdziałanie;
Dziennik Ustaw – 9 – Poz. 378
– 7 –
3) uzgadnia zasady dzielenia się zabawkami lub materiałami w trakcie podejmowanych
aktywności;
4) bierze udział w podejmowaniu decyzji w grupie, akceptuje wspólnie podjęte decyzje,
nawet jeżeli nie są zgodne z jego oczekiwaniami;
5) stosuje zwroty grzecznościowe;
6) przestrzega zasad zachowania się w grupie i miejscach publicznych, w tym zasad
prawidłowego zachowania się na drodze i w środkach komunikacji;
7) mówi o emocjach, które ludzie mogą przeżywać w różnych sytuacjach życia
codziennego;
8) szanuje wszystkie dzieci, ich różne upodobania i potrzeby, podaje przykłady
wypowiedzi i zachowań, które mogłyby być dla kogoś krzywdzące;
9) szuka rozwiązań w sytuacjach spornych, rozwiązuje proste konflikty z pomocą
dorosłych lub innych dzieci;
10) pomaga innym w wykonaniu zadania, gdy jest to potrzebne, udziela wskazówek;
11) wspiera inne dzieci w pokonywaniu smutku, bezradności i poszukiwaniu rozwiązań
problemu;
12) dostrzega różnorodność i znaczenie funkcji pełnionych przez ludzi w społeczeństwie,
przyjmuje je w zabawie (np. w sklep);
13) charakteryzuje pracę osób wykonujących różne zawody i zdaje sobie sprawę, że
dzięki pracy osiąga się dochód;
14) wyjaśnia, do czego służą pieniądze, ma świadomość, że ludzie dysponują
ograniczoną ilością pieniędzy oraz że po wydaniu pieniędzy na zakup towaru lub
usługi nie można ich już wydać na coś innego;
15) wyjaśnia, na czym polega oszczędzanie oraz dlaczego warto oszczędzać;
16) odczuwa i wyjaśnia swoją przynależność do grup społecznych, w których na co dzień
funkcjonuje: rodziny, grupy przedszkolnej, społeczności lokalnej i narodowej;
17) wymienia nazwę swojego kraju i jego stolicy, rozpoznaje symbole narodowe (godło,
flagę, hymn), orientuje się, że Polska jest jednym z krajów Unii Europejskiej;
18) wskazuje funkcje różnych instytucji społecznych (np. rodziny, przedszkola);
19) poznaje i pielęgnuje tradycje lokalne, regionalne i narodowe;
20) charakteryzuje wybrane elementy dziedzictwa kulturowego swojego regionu.
Dziennik Ustaw – 10 – Poz. 378
– 8 –
2. Obszar osobisty: poznanie siebie, kierowanie sobą, wybieranie dobra. Dziecko:
1) podejmuje różne aktywności, aby realizować swoje pomysły, tworzyć i odkrywać,
co sprawia mu radość;
2) odkrywa swoje zainteresowania i nazywa swoje mocne strony;
3) układa i uzasadnia swój plan działania prowadzący do zakładanego rezultatu;
4) przewiduje i nazywa konsekwencje swoich decyzji i działań;
5) organizuje i porządkuje miejsce swojej aktywności;
6) dąży do ukończenia zadania mimo trudności, wykazując wytrwałość, zaangażowanie
i otwartość na informację zwrotną i wskazówki innych;
7) wyraża satysfakcję z zadania wykonanego samodzielnie lub w grupie, docenia swój
wysiłek;
8) wykazuje postawę akceptacji tego, że popełnianie błędów jest czymś naturalnym
w procesie uczenia się i stanowi okazję do zdobywania nowych umiejętności;
9) rozpoznaje i nazywa swoje emocje związane z różnymi sytuacjami, aktualnymi
i z przeszłości;
10) odróżnia potrzeby od pragnień (zachcianek), nazywa swoje potrzeby i proponuje
sposób ich zaspokojenia, wyraża sprzeciw w sytuacjach niepewności, zagrożenia,
braku komfortu;
11) ma przekonanie, że nauczyciel lub inne dzieci mogą stanowić wsparcie w trudnych
sytuacjach, w razie potrzeby prosi o pomoc;
12) stosuje znane mu sposoby radzenia sobie ze stresem.
3. Obszar językowy: komunikowanie się ze światem. Dziecko:
1) uczestniczy w rozmowie, aktywnie słuchając innych osób i wypowiadając się
w sposób zrozumiały, przedstawia i próbuje uzasadnić swoją opinię;
2) w wypowiedziach posługuje się zdaniami, zwraca uwagę na poprawność
gramatyczną i artykulacyjną lub, w razie potrzeby, używa komunikacji
wspomagającej i alternatywnej;
3) słucha wypowiedzi innych osób oraz tekstów czytanych, takich jak opowiadania,
wiersze, baśnie, legendy, mówi o swoich ulubionych książkach;
4) rozpoznaje możliwe źródła informacji, korzysta z zachęt do samodzielnego
poszukiwania odpowiedzi na nurtujące je pytania;
5) obdarza uwagą dzieci i dorosłych, aby rozumieć to, co mówią i czego oczekują,
dopytuje, gdy nie jest czegoś pewne;
Dziennik Ustaw – 11 – Poz. 378
– 9 –
6) analizuje zdobyte informacje i dostrzega te, które są dla niego niewiarygodne lub się
wykluczają;
7) ocenia zgodność uzyskiwanych informacji z własnymi obserwacjami
i doświadczeniami;
8) odtwarza i przekształca treść bajek i opowieści, tworzy własne historie;
9) dzieli się swoimi wyobrażeniami, skojarzeniami i pomysłami typu „co by było,
gdyby”;
10) eksperymentuje z językiem, tworzy rymowanki i nowe słowa;
11) zapamiętuje i recytuje wierszyki oraz inne krótkie teksty;
12) opowiada treść obrazków i historyjek obrazkowych, mówi o swoich przeżyciach,
obserwacjach, ważnych zdarzeniach;
13) odczytuje znaczenie podstawowych symboli i znaków, tworzy własne symbole, aby
wyrazić za ich pomocą określoną informację;
14) dokonuje analizy i syntezy głoskowej wybranych wyrazów, wypowiada prawidłowo
głoski;
15) kreśli linie i kształty zawierające elementy graficzne obecne w literach: łuki, pętelki,
fale, owale, zygzaki;
16) podejmuje próby pisania liter, wyrazów i krótkich komunikatów w wybrany przez
siebie sposób;
17) podejmuje próby samodzielnego czytania wyrazów i krótkich tekstów, w tym
uzupełnionych obrazkiem;
18) nazywa wybrane obiekty z najbliższego otoczenia w języku obcym nowożytnym;
19) reaguje na proste polecenia w języku obcym nowożytnym;
20) uczestniczy w prostej sytuacji komunikacyjnej w języku obcym nowożytnym;
21) powtarza wierszyki i śpiewa piosenki w języku obcym nowożytnym.
4. Obszar matematyczny: odkrywanie matematyki wokół siebie. Dziecko:
1) opisuje sytuacje problemowe bliskie swojemu doświadczeniu, rozpoznaje ich
przyczyny;
2) poszukuje najlepszych rozwiązań problemu, w razie potrzeby radzi się innych,
porównuje wyniki różnych działań, identyfikuje rozwiązania, które sprawdzają się
najlepiej;
3) stosuje wybrane rozwiązanie i ocenia jego skuteczność;
Dziennik Ustaw – 12 – Poz. 378
– 10 –
4) charakteryzuje obiekty wokół siebie, porównuje je ze sobą pod względem wielkości
i liczby;
5) klasyfikuje obiekty według co najmniej dwóch cech jednocześnie;
6) liczy w możliwym dla siebie zakresie;
7) wyznacza wynik dodawania i odejmowania, pomagając sobie liczeniem na palcach
lub na innych zbiorach zastępczych;
8) waży i mierzy różne przedmioty, ustala wartość pomiaru, stosując własne
i powszechnie przyjęte narzędzia i jednostki miar;
9) odczytuje zapis cyfrowy liczb, które obserwuje w najbliższym otoczeniu
(np. w kalendarzu, na budynkach, na znakach drogowych, ceny w sklepach);
10) przedstawia wartości liczbowe na różne sposoby graficzne;
11) określa kierunki i relacje przestrzenne między obiektami;
12) posługuje się pojęciami dotyczącymi następstwa czasu (np. wczoraj, dzisiaj, jutro,
rano, wieczorem), posługuje się nazwami pór roku, dni tygodnia i miesięcy;
13) rozpoznaje figury geometryczne płaskie: koło, trójkąt, kwadrat, prostokąt i niektóre
bryły;
14) analizuje i tworzy szeregi oraz powtarzalne wzory, odnajduje symetrię w budowie
obiektów przyrodniczych;
15) rozpoznaje monety i banknoty, wykonuje proste obliczenia.
5. Obszar przyrodniczy: odkrywanie przyrody i dbanie o nią. Dziecko:
1) rozpoznaje i nazywa rośliny oraz zwierzęta, a także elementy przyrody nieożywionej
z najbliższego otoczenia;
2) analizuje i bada elementy najbliższego otoczenia, wyciąga wnioski z obserwacji,
opisuje zmiany zachodzące w otoczeniu i wymienia niektóre zależności występujące
w przyrodzie (np. wzrost roślin, cykle dnia i nocy, pory roku) oraz zjawiska
pogodowe;
3) zadaje pytania o interesujące je zagadnienia, pyta o przyczyny i cele
zaobserwowanych zjawisk i podejmowanych działań, formułuje przypuszczalne
wyjaśnienia, sprawdza ich trafność;
4) dokumentuje zaobserwowane obiekty, zjawiska oraz procesy zachodzące
w przyrodzie;
5) wyraża troskę o rośliny i zwierzęta, objaśnia zasady odpowiedzialnej opieki nad
zwierzętami domowymi;
Dziennik Ustaw – 13 – Poz. 378
– 11 –
6) wskazuje na planie, mapie lub globusie znane mu miejsca;
7) opisuje Ziemię jako kulę, która razem z innymi planetami krąży wokół Słońca;
8) korzysta z narzędzi ogrodniczych przy pielęgnacji roślin ozdobnych i użytkowych;
9) opisuje zależności między wybranymi roślinami i zwierzętami;
10) rozpoznaje zwierzęta i rośliny z różnych ekosystemów oraz stref klimatycznych;
11) segreguje odpady, mając świadomość pozytywnych skutków dla przyrody
i gospodarki;
12) stosuje zasady rozważnego korzystania z zasobów naturalnych.
6. Obszar techniczny: poznawanie techniki przez działanie. Dziecko:
1) ustala właściwości różnych materiałów;
2) wymienia etapy budowania obiektów powstających w najbliższym otoczeniu,
rozróżnia materiały, z których powstają budynki;
3) tworzy budowle płaskie i przestrzenne z wykorzystaniem różnorodnych materiałów
konstrukcyjnych, w tym naturalnych i z odzysku, narzędzi i spoiw; analizuje efekty
własnych działań, szuka możliwych ulepszeń;
4) buduje maszyny proste – kołowrót, równię pochyłą – i wyjaśnia ich zastosowanie
w urządzeniach codziennego użytku;
5) buduje obwody elektryczne z użyciem żarówki, brzęczyka i silnika;
6) wskazuje przykłady urządzeń zasilanych energią z różnych źródeł;
7) przestrzega zasad bezpiecznego korzystania z urządzeń elektrycznych i narzędzi;
8) podaje przykłady maszyn i urządzeń, które ułatwiają ludziom życie;
9) opisuje różne środki transportu i infrastrukturę znajdujące się w najbliższej okolicy
oraz bezpieczne sposoby korzystania z nich.
7. Obszar cyfrowy: przygotowanie do bezpiecznego funkcjonowania w społeczeństwie
cyfrowym. Dziecko:
1) korzysta z instrukcji do wykonania zadania, tworzy własne instrukcje;
2) rozpoznaje urządzenia cyfrowe i określa do czego służą;
3) wskazuje podstawowe zasady higieny cyfrowej;
4) wskazuje zagrożenia związane z korzystaniem z Internetu, w tym wynikające
z udostępniania informacji o sobie i swoich bliskich;
5) określa wpływ mediów na życie codzienne, rozpoznaje reklamy i ma świadomość,
czemu one służą.
Dziennik Ustaw – 14 – Poz. 378
– 12 –
8. Obszar artystyczny: odbieranie i tworzenie sztuki. Dziecko:
1) poszukuje nowych form ekspresji, tworzyw i technik wyrazu artystycznego do
przedstawienia świata i swoich przeżyć, wyraża własne pomysły;
2) łączy poznane elementy – przedmioty, obrazy, kształty, słowa, dźwięki, wzorce,
symbole – w nowe układy, w nieoczywisty sposób;
3) wyraża swoje opinie o dziełach sztuki;
4) słucha muzyki, śpiewa, tańczy, tworzy melodie i improwizacje ruchowe, muzykuje –
indywidualnie i w grupie;
5) rozpoznaje wybrane instrumenty muzyczne, tworzy własne instrumenty muzyczne
z różnych materiałów i gra na nich;
6) wciela się w różne role podczas spontanicznych i organizowanych działań
teatralnych;
7) zauważa różnice w dynamice, tempie, barwie i wysokości dźwięków, określa nastrój
muzyki;
8) wyjaśnia pojęcia określające różne sposoby wyrazu artystycznego – w muzyce,
sztukach wizualnych i teatrze.
9. Obszar ruchowy: rozwijanie się w ruchu, dbanie o zdrowie i bezpieczeństwo. Dziecko:
1) podejmuje spontaniczne i zorganizowane aktywności ruchowe (indywidualnie
i w grupie) w trosce o zdrowy rozwój;
2) uczestniczy w grach terenowych i zabawach ruchowych, ucząc się zasad
współzawodnictwa;
3) orientuje się w schemacie własnego ciała i wykorzystuje zmysły w zadaniach
ruchowych;
4) podczas ruchu rozwija podstawowe umiejętności ruchowe, wykorzystując
koordynację, równowagę, siłę, zręczność, zwinność, szybkość, skoczność,
wytrzymałość;
5) posługuje się przedmiotami o zróżnicowanej wielkości i zróżnicowanym ciężarze,
stopniowo wymagającymi większej precyzji ruchów;
6) prawidłowo trzyma i kontroluje siłę nacisku dłoni na narzędzie pisarskie;
7) samodzielnie wykonuje czynności samoobsługowe;
8) wyjaśnia, na czym polega zdrowy styl życia, stara się przestrzegać reguł z nim
związanych (np. dba o prawidłową postawę ciała);
9) rozpoznaje sytuacje, w których zagrożone są jego bezpieczeństwo lub autonomia;
Dziennik Ustaw – 15 – Poz. 378
– 13 –
10) zgłasza potrzebę odpoczynku, objawy złego samopoczucia, odczuwane
dolegliwości, poszukuje dla siebie bezpiecznych i przyjaznych przestrzeni;
11) w czasie aktywności ruchowych przestrzega zasad bezpieczeństwa na terenie
przedszkola i poza nim.
W ramach wychowania przedszkolnego dzieci zdobywają doświadczenia edukacyjne, które
wspierają ich rozwój osobisty, psychiczny, społeczny i fizyczny oraz budują poczucie
sprawczości. Doświadczenia edukacyjne mają charakter praktyczny, wzmacniają kompetencje
fundamentalne i przekrojowe oraz rozwijają umiejętności komunikacyjne i współpracę.
Dziecko co najmniej raz w roku szkolnym:
1) jest odbiorcą sztuki, słucha koncertu, ogląda przedstawienie teatralne, odwiedza muzeum
lub teatr;
2) prowadzi i ilustruje obserwacje przyrody;
3) pracując w grupie, wysiewa i uprawia warzywa, zioła lub kwiaty;
4) pracując w grupie, przygotowuje wspólne wyjście i bierze w nim udział;
5) pracując w grupie, odgrywa uzgodnioną z innymi dziećmi rolę w przygotowaniu
i realizacji występu lub spotkania społeczności lokalnej (np. z okazji dnia babci i dziadka,
na obchodach święta narodowego, na pikniku rodzinnym);
6) uczestniczy w wydarzeniu promującym zdrowy styl życia (np. w przedszkolnych
zawodach sportowych);
7) pracując w grupie, prezentuje innym swoją wiedzę lub efekty wspólnych działań
(np. w formie plakatu, wystawy lub kroniki).
Dziecko przynajmniej raz w trakcie edukacji przedszkolnej:
1) przez minimum 10 kolejnych dni tworzy z wykorzystaniem różnych materiałów, w tym
z odzysku, własne zabawki zamiast zabawek tradycyjnych;
2) pracując w grupie, przygotowuje makietę wybranej przestrzeni (np. najbliższej okolicy,
miasta przyszłości);
3) pracując w grupie, planuje i podejmuje działanie na rzecz innych (np. młodszych dzieci,
osób starszych);
4) planuje i robi w grupie zakupy w sklepie.
Warunki i sposób realizacji
Realizacja celów wychowania przedszkolnego wymaga uwzględnienia w procesie kształcenia
i wychowania poniższych warunków i priorytetów.
Dziennik Ustaw – 16 – Poz. 378
– 14 –
1. Wszechstronny rozwój – doświadczenie przedszkolne powinno wspierać rozwój każdego
dziecka w sferze poznawczej, społecznej, emocjonalnej, etycznej i fizycznej.
2. Aktywność poznawcza – dzieci są podmiotami procesu uczenia się, a ich udział w jego
planowaniu i zaangażowanie, w tym uczenie się w działaniu z innymi, są kluczowymi
czynnikami sprzyjającymi uczeniu się.
3. Wychowanie – jest obok kształcenia równoprawnym elementem funkcjonowania
przedszkola i zadaniem wszystkich nauczycieli, szczególnie w zakresie wprowadzania
w świat wartości, rozwijania kompetencji społecznych i osobistych oraz sprawczości.
4. Dobrostan dzieci – przedszkole dąży do zapewnienia dobrostanu wszystkich dzieci
i traktuje go jako warunek skutecznego uczenia się i harmonijnego rozwoju.
5. Przestrzeń edukacyjna – nauczyciele w przemyślany sposób kształtują przestrzeń sali
i przedszkola, tak aby sprzyjała uczeniu się oraz dobrostanowi dzieci, a także
wykorzystują otoczenie przedszkola jako miejsce działań edukacyjnych.
6. Edukacja włączająca – przedszkole uwzględnia zróżnicowane potrzeby rozwojowe dzieci,
zapewnia indywidualizację procesu kształcenia i wychowania oraz umożliwia
monitorowanie i systematyczne wsparcie ich rozwoju, z uwzględnieniem zasad
projektowania uniwersalnego w edukacji oraz racjonalnych usprawnień, wspierając pełne
uczestnictwo każdego dziecka w życiu grupy przedszkolnej i tworząc warunki do rozwoju
na miarę jego możliwości.
7. Metody nauczania – proces uczenia się i nauczania wymaga stosowania zróżnicowanych
metod nauczania, form i środków o uznanych podstawach naukowych, dostosowanych do
celów edukacyjnych oraz potrzeb dzieci; dobór metod zgodnie z aktualną wiedzą to obszar
autonomii, eksploracji i innowacji nauczycieli.
8. Wykorzystywanie wiedzy – przedszkole stwarza dzieciom warunki pozwalające na
praktyczne wykorzystywanie zdobywanej wiedzy i umiejętności oraz stosowanie ich poza
przedszkolem.
9. Wspólnota – przedszkole wykorzystuje społeczny charakter uczenia się; proces
wychowawczy w przedszkolu zakłada budowanie wspólnoty uczącej się i wspólnoty
społecznej przez równoważenie celów indywidualnych i dobra wspólnego.
10. Rodzina – w procesie wychowawczym istotna jest spójność oddziaływań przedszkola
i środowiska rodzinnego osiągana dzięki partnerskiej współpracy; rodzina
współuczestniczy w edukacji dzieci, a przedszkole kształtuje ten proces profesjonalnie
i zapewnia wsparcie rodzinie w jej działaniach wychowawczych oraz opiekuńczych.
Dziennik Ustaw – 17 – Poz. 378
– 15 –
11. Interdyscyplinarność i relacje ze światem zewnętrznym – proces uczenia się przyjmuje
także charakter interdyscyplinarny i zachowuje ścisły związek ze środowiskiem
zewnętrznym jako naturalnym kontekstem budowania oraz wykorzystania wiedzy,
kompetencji i sprawczości dzieci.
Przedszkole zapewnia warunki do zdobywania i doskonalenia kompetencji niezbędnych do:
1) bycia częścią wspólnoty, współpracy i dbania o innych; w przedszkolu dzieci kształtują
swoją tożsamość, odkrywają i coraz lepiej rozumieją swoją przynależność do różnych
grup społecznych, w tym rodziny, grupy przedszkolnej, społeczności lokalnej
i narodowej; nawiązują relacje z rówieśnikami, poznają się, podejmują pierwsze próby
wspólnego wykonywania zadań – w parze lub większym zespole, uczą się razem
podejmować decyzje, a także postępować w zgodzie z przyjętymi zasadami oraz
z szacunkiem dla siebie nawzajem; zaczynają również rozumieć, że wspólnie
odpowiadają nie tylko za przestrzeń, w której razem przebywają; wspólnie dbają też o to,
żeby wszystkie dzieci czuły się w przedszkolu dobrze i bezpiecznie;
2) kierowania sobą i dbania o siebie; w przedszkolu dzieci poznają swoje zainteresowania,
mocne strony, aktywności dające im radość i satysfakcję; oswajają się też
z niepowodzeniami – uczą się traktować je jako naturalne elementy procesu zdobywania
nowych umiejętności; dowiadują się, w jaki sposób dbać o swoje dobre samopoczucie,
jak i z czyją pomocą radzić sobie w trudnych dla nich sytuacjach; przygotowują się także
do podejmowania decyzji zgodnych z przyjętym systemem wartości;
3) skutecznego komunikowania się z rówieśnikami i osobami dorosłymi, z uwzględnieniem
różnorodnych sposobów komunikacji; w przedszkolu dzieci uczą się, jak formułować
komunikaty w sposób zrozumiały dla innych i dostosowany do sytuacji, w jaki sposób
wyrażać swoje opinie i dzielić się spostrzeżeniami; poszerzają swój zasób słownictwa;
doskonalą umiejętność rozumienia wypowiedzi ustnych i czytanego im tekstu; kształtują
też swoje nawyki czytelnicze; sięgają po książki, żeby zaspokoić swoją ciekawość
poznawczą; przygotowują się do nauki czytania i pisania; uczą się rozpoznawać za
pomocą słuchu strukturę wyrazu – od sylab przez pośrednie cząstki aż do głosek; poznają
litery drukowane, a osiągnąwszy gotowość, zaczynają czytać wyrazy, zdania i teksty oraz
pisać; rozwijają umiejętność analizowania kształtów graficznych oraz analizowania
i odtwarzania ruchów ręki niezbędnych do pisania;
Dziennik Ustaw – 18 – Poz. 378
– 16 –
4) uaktywnienia myślenia matematycznego oraz wykorzystywania pojęć matematycznych
w praktyce; w wieku przedszkolnym dzieci odkrywają, że obiekty otaczającego świata są
policzalne, klasyfikowalne i mierzalne; uczą się przez doświadczanie i operowanie
konkretnymi przedmiotami – w ten sposób poznają reguły i budują pojęcia matematyczne,
uczą się szacować, liczyć, odmierzać, porównywać ze sobą, a z czasem także dodawać
i odejmować;
5) odkrywania przyrody i kształtowania postawy troski o nią; spacery i pobyt na powietrzu
to okazja do rozwijania świadomości, że człowiek jest częścią przyrody i tym samym
istnieje nierozerwalna więź między człowiekiem i przyrodą – w przedszkolu dzieci uczą
się szacunku do przyrody, kształtują nawyki dbania o nią i odpowiedzialnego korzystania
z zasobów naturalnych; przez stały kontakt z przyrodą dzieci rozwijają również wiele
umiejętności, które są kluczowe w ich dalszej nauce; do badania i obserwacji przyrody
dzieci mogą wykorzystywać pomoce takie jak lupa, mikroskop czy atlas – dzięki temu
stają się uważnymi badaczami; uczą się formułować pytania i poszukują na nie
odpowiedzi, swoje wnioski opierają na dowodach;
6) poznawania świata techniki, w tym urządzeń, maszyn i zawodów; dzieci chętnie
majsterkują i budują z różnych materiałów, ale potrzebują zasad i wskazówek, jak tworzyć
trwałe konstrukcje i bezpiecznie posługiwać się narzędziami; dzieci są też ciekawe pracy
różnych osób, maszyn i urządzeń, które obserwują w codziennym życiu; potrzebują
wiedzy, jak działa świat techniki, oraz umiejętności konstruowania modeli maszyn
i urządzeń;
7) przygotowania się do funkcjonowania w społeczeństwie cyfrowym; dzieci nie są
świadome zagrożeń, jakie niesie ze sobą korzystanie z nowych technologii, w tym
z Internetu – dlatego w przedszkolu dzieci nie korzystają indywidualnie i samodzielnie
z urządzeń ekranowych (z wyjątkiem dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi,
które korzystają z racjonalnych usprawnień polegających na zastosowaniu takich
urządzeń), a nauczyciel do celów dydaktycznych korzysta z nich tylko w niezbędnym
zakresie, z zachowaniem ważnej dla prawidłowego rozwoju dziecka higieny cyfrowej;
w przygotowaniu dzieci do bezpiecznego funkcjonowania w społeczeństwie cyfrowym
aktywny udział muszą brać rodzice;
8) impresji i ekspresji sztuki; w wieku przedszkolnym dziecko naturalnie wyraża siebie przez
różne formy artystyczne – rysunek, taniec, śpiew, opowieści, teatrzyk czy konstruowanie
z materiałów – sztuka staje się dla niego nie tylko sposobem ekspresji emocji i myśli, ale
też narzędziem poznawania świata i budowania tożsamości; dziecko potrzebuje wsparcia
Dziennik Ustaw – 19 – Poz. 378
– 17 –
w odkrywaniu własnego języka twórczego i rozwijaniu wrażliwości estetycznej, a także
czasu, przestrzeni i narzędzi do samodzielnego tworzenia – bez oceniania, z szacunkiem
dla jego stylu i tempa; równie ważne jest budowanie umiejętności odbioru sztuki –
dostrzegania piękna w otoczeniu, reagowania na obrazy, dźwięki i opowieści, a także
rozumienia emocji zawartych w dziełach innych;
9) świadomego wykorzystywania i rozwijania własnego potencjału ruchowego jako
podstawy aktywnego i zdrowego stylu życia; w przedszkolu dzieci zyskują świadomość
i poczucie swojego ciała, wzmacniają jego wytrzymałość i ogólną sprawność ruchową,
ćwiczą precyzję ruchów palców i dłoni, rozwijają koordynację wzrokowo-ruchową,
doskonalą swoje zmysły; dzieci zdobywają także wiedzę o tym, co jest dobre
(np. prawidłowa postawa ciała), a co złe dla ich zdrowia i kondycji fizycznej
(np. długotrwałe oglądanie telewizji); będąc w ruchu, szczególnie na powietrzu, mogą
wzmocnić nie tylko swoją odporność, ale także otwartość na nowe wyzwania; uczą się
także, jak ważna jest troska o bezpieczeństwo i wzajemne przestrzeganie ustalonych
zasad; istotne jest, żeby dzieci w przedszkolu brały udział w rozmaitych aktywnościach
muzyczno-ruchowych i ruchowo-sensorycznych.
Codzienna zabawa swobodna dzieci to nieodzowny warunek ich rozwoju i realizacji programu
wychowania przedszkolnego. Swobodna zabawa to okazja do wspólnego działania, zgłaszania
pomysłów i rozmowy o nich, rozwiązywania problemów, dzielenia się zainteresowaniami,
doświadczeniami i wiedzą, uzgadniania zasad i przestrzegania ich. W zabawie dzieci mogą
wcielać się w różne role, rozpoznawać i wyrażać emocje, odkrywać właściwości zjawisk
i przedmiotów, nadawać im nowe zastosowanie.
W codziennych aktywnościach dzieci w przedszkolu są obecne wszystkie obszary wychowania
przedszkolnego: społeczny, osobisty, językowy, matematyczny, przyrodniczy, techniczny,
cyfrowy, artystyczny, ruchowy. Program wychowania przedszkolnego jest realizowany
w każdym momencie pobytu dziecka w przedszkolu (np. podczas czynności porządkowych,
posiłków, spaceru).
Pobyt dzieci w przedszkolu opiera się na rytmie dnia, czyli systematycznie powtarzających się
czynnościach i aktywnościach. Daje to dzieciom poczucie bezpieczeństwa i kontroli, co jest
szczególnie ważne dla dzieci ze specjalnymi potrzebami rozwojowymi. W naturalny sposób
sprzyja też włączaniu dzieci w podejmowanie obowiązków, pozwala kształtować
samodzielność, zaradność i odpowiedzialność.
Dziennik Ustaw – 20 – Poz. 378
– 18 –
Warunkiem realizacji celów wychowania przedszkolnego są właściwe relacje między
dzieckiem i nauczycielem. Nauczyciel obserwuje dzieci, zachęca je do rozmowy i uważnie ich
słucha, rozpoznaje potrzeby i odpowiada na nie, organizuje przestrzeń, która jest inspirująca,
i zachęca do podejmowania różnych aktywności.
Dzieci najlepiej uczą się przez osobiste działanie i zaangażowanie, gdy korzystają ze swoich
zmysłów, mogą przykładowo dotykać, manipulować, porównywać i przekształcać. Wszelkie
pomoce drukowane mają charakter uzupełniający, umożliwiają utrwalenie wiedzy
i umiejętności dzieci.
Organizacja zajęć na powietrzu powinna być elementem codziennej pracy z dzieckiem w każdej
grupie wiekowej. Dzieci powinny mieć codziennie zajęcia na świeżym powietrzu oraz co
najmniej raz w tygodniu przebywać poza budynkiem przedszkola dłużej niż 1 godzinę. Daje to
możliwość dłuższego spaceru lub zabaw połączonych z badaniem okolicznej przyrody
i działaniem w niej. Nie dotyczy to jedynie dni, w których występują alerty Rządowego
Centrum Bezpieczeństwa lub szczególnie niesprzyjające warunki atmosferyczne.
Wszechstronny rozwój dzieci jest wspólną odpowiedzialnością rodziców i nauczycieli.
Nauczyciele informują rodziców o procesach i postępach rozwojowych dzieci, omawiają z nimi
wyniki swoich obserwacji i ustalają zakres potrzebnego wsparcia dziecka. Nauczyciele
zachęcają rodziców, żeby brali aktywny udział w procesie rozwoju umiejętności dzieci.
Nauczyciele obserwują dzieci w możliwie różnorodnych sytuacjach i przekazują najważniejsze
spostrzeżenia o zachowaniu i rozwoju dziecka rodzicom. Opracowują diagnozę dojrzałości
szkolnej dla tych dzieci, które w danym roku mają rozpocząć naukę w szkole.
Dzieci w wieku przedszkolnym funkcjonują w dynamicznym, szybko zmieniającym się
otoczeniu. Coraz częściej narażone są na informacje i udział w sytuacjach, których nie
rozumieją lub które budzą w nich niepokój. Codzienne spotkania z nauczycielem to okazja do
nadawania sensu tym doświadczeniom. Rolą nauczyciela jest stwarzanie sytuacji
edukacyjnych, które pomagają dzieciom lepiej rozumieć świat.
Szczególnej uwagi wymaga problem dostępu dzieci do urządzeń cyfrowych i informacji
przekazywanych przez media. Wspólną odpowiedzialnością rodziców i nauczycieli jest troska
o kształtowanie nawyków higieny cyfrowej.
Aranżacja przestrzeni powinna uwzględniać bariery architektoniczne i sensoryczne oraz
zapewniać możliwość swobodnego korzystania z przestrzeni i materiałów przez dzieci
z niepełnosprawnościami.
Dziennik Ustaw – 21 – Poz. 378
– 19 –
Organizacja przestrzeni w przedszkolu ma umożliwiać dzieciom podejmowanie codziennych
czynności związanych z troską o otoczenie i własne potrzeby. Dzieci powinny mieć możliwość
m.in. nakrywania do stołu, samodzielnego nakładania posiłków, sprzątania po posiłkach,
porządkowania sali po skończonej zabawie oraz przygotowania się do wyjścia na zewnątrz.
Wskazane jest organizowanie z dziećmi stałych i czasowych stref w budynku przedszkola
i poza nim pozwalających na podejmowanie różnorodnych aktywności. Jako stałe proponuje
się strefy umożliwiające rozwijanie:
1) czytelnictwa – strefa czytania w sali przedszkolnej powinna być przytulnym i spokojnym
miejscem, dostosowanym do potrzeb wszystkich dzieci; w tej strefie warto m.in.
uwzględnić książki w różnych formatach (np. z dużą czcionką, obrazkowe, dotykowe),
opowiadania dla dzieci (także w języku obcym nowożytnym);
2) budowania i konstruowania – strefa do tego przeznaczona powinna być dostosowana
do potrzeb wszystkich dzieci, zapewniać dostęp do klocków, materiałów i narzędzi do
majsterkowania, miejsca pozwalającego na bezpieczną pracę; warto także przewidzieć
przestrzeń wystawienniczą do ekspozycji wykonanych konstrukcji; nauczyciel ustala
zasady bezpiecznego korzystania z narzędzi (np. nożyczek, zszywacza, dziurkacza,
śrubokrętu, papieru ściernego) i dba o ich przestrzeganie;
3) działań artystycznych – strefa do tego przeznaczona powinna pozwalać na różnorodną
działalność artystyczną, która powinna być dopasowana do potrzeb i preferencji dzieci,
które powinny mieć swobodny dostęp przykładowo do instrumentów muzycznych, w tym
perkusyjnych, strojów i rekwizytów do odgrywania ról, materiałów papierniczych,
naturalnych, recyklingowych; warto także przewidzieć przestrzeń wystawienniczą do
ekspozycji wykonanych prac;
4) umiejętności odpoczywania – kąciki wyciszenia, dostępne dla wszystkich dzieci,
a szczególnie pomocne dla dzieci wymagających wsparcia w zakresie regulacji emocji
i przetwarzania bodźców sensorycznych; takie miejsca powinny być wyposażone
w elementy sprzyjające wyciszeniu i komfortowi sensorycznemu (np. w słuchawki
wyciszające, miękkie siedziska lub pufy, przytulanki obciążeniowe, lampki o ciepłym
świetle) oraz zabawki sensoryczne i antystresowe (np. gniotki, panele dotykowe);
5) odkrywanie świata nauki i przyrody – strefa do tego przeznaczona powinna pozwalać
odkrywać zjawiska i procesy zachodzące w przyrodzie, podejmować samodzielne
działania i obserwacje, prowadzić eksperymenty; każde dziecko powinno mieć możliwość
korzystania z tej strefy bez nieuzasadnionych ograniczeń czasowych.
Dziennik Ustaw – 22 – Poz. 378
– 20 –
W ciągu dnia odpowiedni czas powinno się przeznaczać na celebrowanie posiłków – spokojne
ich spożywanie połączone z nauką posługiwania się łyżką, nożem i widelcem. Ważne jest także
zapewnienie dzieciom możliwości komponowania dania na talerzu i stworzenie takiej
atmosfery, aby dzieci nie czuły się pod presją, że muszą zjeść wszystko i w szybkim tempie.
Nauka języka obcego nowożytnego w przedszkolu odbywa się przez zabawę i jest zintegrowana
ze wszystkimi obszarami funkcjonowania dziecka. Codzienne sytuacje edukacyjne i zabawowe
oraz czynności dnia sprzyjają oswajaniu dzieci z językiem obcym nowożytnym. Proste zwroty
używane w codziennej komunikacji, piosenki i rymowanki, odpowiadające różnorodnym
czynnościom i sytuacjom w przedszkolu, ułatwią naukę języka obcego, budowanie prostych
dialogów i rozumienie prostych poleceń.
Dziecko w przedszkolu osłuchuje się z językiem mniejszości narodowej lub etnicznej lub
językiem regionalnym – kaszubskim, reaguje na znane słowa, zwroty oraz proste polecenia
wypowiadane w tym języku. W naturalny sposób używa wyrażeń związanych z zabawą
i codziennymi czynnościami, powtarza rymowanki, proste wierszyki, śpiewa piosenki
i uczestniczy w zabawach językowych. Bierze udział w zabawach i wydarzeniach związanych
z kulturą swojej społeczności oraz tworzy prace plastyczne inspirowane jej historią i tradycją.